Absolute snelheid en profielarchitectuur op wereldniveau: een analyse van de wereldrecords

Op het sprintplafond, de 200 m en de twee ankers die P.A.C.E. hanteert bedraagt het wereldniveau bij vrouwen tussen 89,9 en 91,3 procent van dat bij mannen. Drie dimensieloze ratio’s tussen diezelfde grootheden verschillen ten hoogste 0,013, wat neerkomt op anderhalf procent van hun waarde. Dit artikel beschrijft de gegevens, de werkwijze en de beperkingen van die vaststelling.

Aanleiding

Het P.A.C.E.-raamwerk berust op de aanname dat de verhoudingen tussen de kernsnelheden die een loper kan ontwikkelen de architectuur van diens profiel beschrijven, onafhankelijk van het absolute niveau.

Die aanname is in P.A.C.E. tot heden een operationele definitie en geen empirisch resultaat. Publieke wereldrecords bieden een gelegenheid om het raamwerk op consistentie te toetsen, omdat zij voor beide seksen het summum van de menselijke prestatie weerspiegelen en omdat iedereen de berekening kan narekenen.

Gegevens

Gebruikt zijn de wereldrecords op de baan en de weg van 100 m tot en met de marathon, met als peildatum 6 augustus 2026. De afstand-tijdparen zijn omgezet naar gemiddelde snelheden in km/u.

De reeks bevat naast de klassieke afstanden ook de 1000 m, de 2000 m en de 2 mijl. Deze drie liggen dicht bij de duren waarmee P.A.C.E. werkt — drie, zes en twaalf minuten — en zij vullen het bereik tussen 800 m en 5000 m, waar de curve anders een sprong maakt. Drie regels dragen een voorbehoud; dat staat bij het record zelf vermeld, met onder de tabel wat het voor de uitkomst betekent.

De gebruikte wereldrecords

Hieronder staan de records waarmee gerekend is, met houder, land en datum, zodat elke regel afzonderlijk na te trekken valt. De kolom km/u is berekend uit afstand en tijd en niet overgeschreven. In de laatste kolom staat welke regels aan de profielberekening hebben bijgedragen; de overige staan er omwille van de curve in figuur 1.

Tabel 1. Wereldrecords bij de mannen, peildatum 6 augustus 2026

Tabel 2. Wereldrecords bij de vrouwen, peildatum 6 augustus 2026

* Het sprintplafond MSS is niet rechtstreeks uit het 100 m-record af te lezen: dat record is een gemiddelde vanuit blokstart en MSS is een pieksnelheid. De omrekening staat beschreven onder Werkwijze. De datum per record spreekt voor zich: het 100 m-record bij de vrouwen dateert van 1988, het marathonrecord bij de mannen van dit jaar.

Bij drie records staat een voorbehoud in de kolom Datum. De 1000 m en de mijl bij de mannen dateren van 2026 en moeten nog door World Athletics geratificeerd worden. Beide vallen binnen het tijdvenster en dragen dus bij aan de schatting van A en CS. Zonder die twee komt de critical speed 0,12 km/u lager uit en het aerobe anker 0,06 km/u hoger, in beide gevallen minder dan een procent. Bij de halve marathon staat de snelste gelopen tijd vermeld; de laatst formeel bekrachtigde tijd is 57:30 (Yomif Kejelcha, 27-10-2024). Die afstand valt buiten het tijdvenster en draagt niet bij aan de berekening.

Werkwijze

P.A.C.E. onderscheidt drie soorten grootheden, en dat onderscheid is inhoudelijk.

Een plafond legt vast wat maximaal haalbaar is over een zeer korte duur. MSS (Maximal Sprinting Speed) is de gemiddelde snelheid over een kort vliegend segment; de specificatie duidt het aan als het sprintplafond. Het weerspiegelt de absolute snelheidspiek van wat onder meer mechanisch en neuromusculair mogelijk is, en is geen gemiddelde over een wedstrijdafstand.^{[4, 5]}

Een anker legt vast welke snelheid over een langere duur kan worden volgehouden. A (Aerobic Speed Anchor) is de snelheid die over een maximale inspanning van zes minuten wordt volgehouden. In de literatuur staat die grootheid bekend als een benadering van de MAS of vVO₂max.^[5] P.A.C.E. hanteert bewust de term Aerobic Speed Anchor in plaats van die twee, omdat zij een laboratoriummethode veronderstellen en juist die methode wordt hier niet gebruikt. P.A.C.E. wil een oplossing bieden die in het veld inzetbaar is: ook waar een laboratorium niet in de buurt is of de materiële middelen beperkt zijn, en aanvullend naast andere soorten testen.

CS (Critical Speed) is de asymptoot van de snelheid-duurrelatie^[1], geschat uit twee maximale inspanningen als minimum, drie in de regel, en meer naarmate de schatting steviger moet zijn.

Naast deze ankers staat v200, de gemeten gemiddelde snelheid over een maximale 200 m vanuit stilstand. Die waarde laat zien welk deel van de topsnelheid iets langer kan worden volgehouden binnen het zeer intensieve domein.

Een dimensieloze ratio ten slotte deelt twee van bovenstaande grootheden door elkaar en beschrijft daarmee de onderlinge verhouding in plaats van het niveau. Het gaat om SUS (Sustainable Utilisation Score: CS gedeeld door A, het aerobe anker), SRR_PACE (Speed Reserve Ratio: het aerobe anker gedeeld door MSS, het sprintplafond) en SER200 (Speed Expression Ratio: v200 gedeeld door MSS).

De sprintwaarden zijn ontleend aan de 100 m- en 200 m-records. Aangezien MSS een pieksnelheid betreft en het 100 m-record een gemiddelde vanuit blokstart weerspiegelt, is een omrekening nodig. Daarvoor is de verhouding tussen piek- en gemiddelde snelheid gebruikt zoals gemeten bij Usain Bolt (12,32 m/s bij een 100 m in 9,58 s), wat een factor 1,18 oplevert.^[4] Deze verhouding berust op één waarneming en is bij de vrouwen toegepast zonder eigen meting.

Die keuze verdient een kanttekening, en zij valt gunstiger uit dan zij op het eerste gezicht lijkt. Verschillende analyses van dezelfde race komen op waarden tussen 12,27 en 12,42 m/s. Welke daarvan wordt gekozen, verschuift beide sprintplafonds met precies dezelfde factor, omdat de omrekening voor mannen en vrouwen identiek is. In de vergelijking waar dit artikel om draait valt die factor weg: de verhouding tussen beide plafonds is gelijk aan de verhouding tussen de twee 100 m-tijden, en daarin komt geen pieksnelheid voor. De absolute hoogte van MSS hangt dus af van die keuze, de vergelijking niet.

A en CS volgen allebei uit dezelfde relatie tussen afstand en tijd. Die relatie is onderbouwd binnen een tijdvenster van grofweg twee tot vijftien minuten^[2], en de schatting is daarom gemaakt op alle records die binnen dat venster vallen: zeven per sekse, van de 1000 m tot en met de 5000 m. De zes minuten waaruit A volgt liggen daar middenin, zodat A wordt afgelezen binnen het bereik van de gegevens en niet erbuiten.

Dat laatste is geen bijzaak. Een eerdere opzet van deze analyse schatte beide grootheden uit twee records van dezelfde atleet, de 5000 m en de 10 000 m, met als argument dat records op verschillende afstanden door verschillende specialisten worden gehouden en een samengestelde schatting dus geen bestaande loper beschrijft. Dat argument blijft gelden. Er staat echter een prijs tegenover die zichtbaar wordt zodra de uitkomst getoetst wordt: die twee records duren 12,6 en 26,2 minuten, zodat de zes minuten er ver buiten liggen. Dezelfde rechte doorgetrokken naar de 2000 m voorspelt voor Cheptegei 4:26,0 en voor Chebet 5:00,4, terwijl de wereldrecords op die afstand 4:43,13 en 5:19,70 bedragen. Een schatting die zeventien tot negentien seconden sneller uitkomt dan wat ooit gelopen is, kan geen anker dragen.

De schatting uit het volledige venster doorstaat die toets wel. Zij komt bovendien vrijwel uit op wat er zonder enig model uit de curve valt af te lezen op zes minuten: 24,84 tegenover 25,01 km/u bij de mannen en 22,39 tegenover 22,43 bij de vrouwen. Twee onafhankelijke wegen die op elkaar uitkomen.

Vergelijking van beide schattingen

Het verschil tussen de manieren van schatten is te zien in plaats van te berekenen. Figuur 2 zet de records van elk geslacht uit tegen de duur van de inspanning, met daarover drie schattingen: de regressie op alle records binnen het venster, de regressie op alleen de drie records die zich daar het best voor lenen — de 2000 m, de 3000 m en de 5000 m — en de rechte door twee records van dezelfde atleet.

De eerste twee vallen vrijwel samen; zij schelen op zes minuten iets meer dan een tiende km/u. Of er nu op drie of op zeven punten wordt geregresseerd maakt dus nauwelijks uit, zolang die punten binnen het venster liggen. De tweepuntsschatting ligt er wel naast, en waar zij buiten haar eigen punten valt — het hele deel links van de 5000 m, gestippeld getekend — loopt zij zichtbaar boven de gemeten records door. Dat is dezelfde vaststelling als hierboven, maar dan zonder rekenwerk: op zes minuten geeft zij een snelheid die niemand op die duur heeft gelopen.

Dezelfde vergelijking in getallen, met de drie ratio’s erbij:

De keuze verplaatst de absolute waarden. Bij de mannen daalt A met 0,92 km/u en stijgt CS met 0,98 km/u, wat de schatting op meer punten ook doet verwachten: elk punt in het venster is de beste ooit geleverde prestatie op precies die afstand, en samen leggen zij de lijn anders dan twee punten aan het lange eind. SUS verschuift daardoor van 0,857 naar 0,928 en SRR_PACE van 0,581 naar 0,560. Het verschil tussen mannen en vrouwen verschuift niet. Dat is de uitkomst die er voor dit artikel toe doet: de vaststelling hangt niet af van welke van beide schattingen gekozen wordt.

De afkortingen voluit

De codes in dit artikel zijn Engelstalig. Hieronder staat waarvoor elke letter staat, met de berekening erbij.

Tabel 4. De afkortingen voluit, met de berekening erbij.

Code	Voluit	Berekening
MSS	Maximal Sprinting Speed	30 m vliegend gedeeld door de tijd
v200	snelheid (v) over 200 m	200 m staande start gedeeld door de tijd
A	Aerobic Speed Anchor	afstand in zes maximale minuten gedeeld door zes minuten
CS	Critical Speed	helling van de lijn door twee of meer maximale inspanningen
SUS	Sustainable Utilisation Score	CS gedeeld door A
SRR_PACE	Speed Reserve Ratio; het achtervoegsel onderscheidt de P.A.C.E.-definitie van andere invullingen	A gedeeld door MSS
SER200	Speed Expression; het getal noemt de afstand waarover gemeten wordt	v200 gedeeld door MSS

Resultaten

De verhouding tussen vrouwen en mannen bedraagt 91,3 procent voor het sprintplafond MSS, 89,9 procent voor v200, 90,1 procent voor het aerobe anker A en 90,0 procent voor CS. De spreiding over de vier grootheden bedraagt daarmee 1,4 procentpunt.

Voor de dimensieloze ratio’s bedragen de waarden 0,928 tegenover 0,926 (SUS), 0,560 tegenover 0,553 (SRR_PACE) en 0,846 tegenover 0,833 (SER200). Het grootste verschil bedraagt 0,013, wat neerkomt op 1,5 procent van hun waarde. Bij de tweede schatting bedraagt dat grootste verschil 0,013: dezelfde waarde.

Interpretatie

De absolute snelheden verschillen tussen beide seksen met ongeveer tien procent;^[3] de onderlinge verhoudingen tussen diezelfde snelheden verschillen met ten hoogste anderhalf procent van hun waarde.

Deze uitkomst is consistent met de aanname dat verhoudingen de architectuur van een profiel beschrijven en het absolute niveau daarbuiten laten. Op het niveau van deze twee profielen gedragen de ratio’s zich zoals het raamwerk veronderstelt: zij beschrijven de architectuur van het loopprofiel en staan los van het absolute niveau.

Wat de uitkomst toelaat

Praktisch volgt hieruit dat een beoordeling van de profielarchitectuur op wereldschaal geen seksespecifieke referentie vereist, terwijl een beoordeling van de absolute snelheden dat wel doet. Die laatste referentie bestaat op dit ogenblik nog niet.

Wat er niet uit volgt, is een uitspraak over lopers in het algemeen. Twee profielen zijn twee profielen, en de sectie Beperkingen hieronder gaat na wat dat betekent.

Betekenis voor profilering van midden- en langeafstandslopers aan de hand van veldtesten

De drie ratio’s worden gevormd uit MSS, v200, A en CS. Alle vier zijn met veldmiddelen te bepalen: een korte sprint met aanloop, een maximale 200 m, een maximale inspanning van zes minuten, en een tweede inspanning van een andere duur tussen drie en twaalf minuten. Er komt geen laboratorium en geen bloedafname aan te pas. De architectuur van een profiel is daarmee vast te stellen op elke baan of vlakke weg.

Voor de duurankers kunnen wedstrijdafstanden de gecontroleerde inspanningen vervangen, mits zij binnen het tijdvenster vallen waarin het model onderbouwd is^[2] — grofweg twee tot vijftien minuten. Een recente 3000 m of 5000 m levert dan hetzelfde soort punt als een testinspanning. Dat verlaagt de drempel aanzienlijk op plaatsen waar een gekalibreerde baan, een laboratorium of testtijd niet vanzelfsprekend zijn.

Daar staat een voorwaarde tegenover die zwaarder weegt dan de keuze tussen test en wedstrijd: de meetwijze moet tussen twee gelegenheden gelijk blijven. Een verschil in tijdmeting, ondergrond of opwarming verplaatst de uitkomst op een manier die van een werkelijke verandering niet te onderscheiden is. Voor een vergelijking over de tijd is die gelijkheid bepalender dan de precisie van een enkele meting.

Beperkingen

Deze analyse berust op twee profielen. Zij toont niet aan dat ratio’s tussen individuen stabiel zijn; daarvoor zijn metingen van een groter aantal lopers nodig. De uitkomst is een consistentiecontrole op openbare gegevens en geen validatie.

Een wereldrecord betreft één individu op één gelegenheid en is geen maat voor een populatie. De gebruikte waarden zijn bovendien afkomstig van verschillende atleten: de ankers over langere duur van afstandsspecialisten, het sprintplafond van sprinters. Zij vormen daarmee geen profiel van één persoon.

Profilering in functie van afstand

De curve in figuur 1 wordt naar rechts toe vlakker: hoe langer de afstand, hoe minder snelheid er per verdubbeling verloren gaat. Die helling is niet voor iedereen gelijk, en zij is uit het profiel van een loper zelf te berekenen. Uit de geschatte critical speed en de bijbehorende parameter volgt hoeveel procent snelheid een verdubbeling van de afstand kost.

Die helling naast die van de wereldcurve leggen levert een uitspraak op over de richting waarin een profiel leunt. Verliest een loper minder snelheid per verdubbeling dan de wereldcurve, dan ligt de nadruk verder naar de langere afstanden; verliest hij er meer, dan naar de kortere. Omdat het om een helling gaat en niet om een niveau, is die vergelijking mogelijk tussen lopers die tientallen procenten in snelheid verschillen.

Wat hier uitdrukkelijk nog niet uit volgt, is welke afstand iemand zou moeten lopen. Daarvoor is kennis nodig van wat elke afstand vraagt, uitgedrukt in dezelfde grootheden, en die kennis bestaat binnen dit raamwerk nog niet in een vorm die zich laat verantwoorden. Het onderscheid is niet cosmetisch. De richting waarin een profiel neigt is een eigenschap van de gemeten loper. Een geschikte afstand is een uitspraak over de vereisten van een wedstrijd, en die zijn hier niet gemeten.

Voor de praktijk betekent dit dat de architectuur van een profiel bruikbaar is als aanvulling op wat een begeleider al weet, en niet als vervanging ervan. Zij geeft aan waar de nadruk ligt en welke verandering het meest zou opleveren voor een gekozen doel. De keuze van dat doel blijft afhangen van meer factoren dan hier gemeten zijn.

Wat hieraan kan worden toegevoegd

De hier beschreven schaal berust op twee profielen en op openbare gegevens. Verschillende uitbreidingen zijn ontworpen maar wachten op verdere metingen, niet op een beslissing. Bij elk staat de voorwaarde vermeld, zodat zichtbaar is hoe ver het staat.

• Referentiewaarden per leeftijdsgroep. De gegevens worden ingedeeld in groepen: mannen van 30 tot 34 jaar vormen er een, vrouwen van 45 tot 49 een andere. Zodra zo’n groep voldoende werkelijke metingen bevat, kan beschreven worden hoe de waarden binnen die groep verdeeld liggen. Voorwaarde: genoeg metingen binnen de groep zelf, opgebouwd uit eigen gegevens en niet afgeleid uit een naburige groep.
• Onderscheid tussen verandering en meetruis. Bij herhaalde metingen van dezelfde loper kan de spreiding rond de eigen trend berekend worden, en daarmee de drempel waarboven een verschil waarschijnlijk geen meetruis is. Voorwaarde: ten minste drie metingen per loper, op dezelfde wijze verkregen.
• Waarschijnlijkheid van afstandsaanleg. Welke afstanden bij een profielarchitectuur passen, uitgedrukt als kans en niet als oordeel. Voorwaarde: uitkomsten van wedstrijden naast profielen, in voldoende aantal om het verband te kunnen inschatten in plaats van het te veronderstellen.
• Samenhang met metabole kenmerken. Een lactaatveldtest meet andere elementen en met een andere methode. Twee onafhankelijke metingen kunnen elkaar bevestigen of tegenspreken; geen van beide kan dat alleen. Voorwaarde: beide metingen van dezelfde loper binnen een beperkt tijdsbestek.

De volgorde is niet willekeurig. Het tweede punt gaat aan de andere vooraf: zolang niet vaststaat welk verschil groter is dan de meetruis, is elke uitspraak over verandering of over verband tussen grootheden voorbarig.

Toetsbaarheid

De aanname waarop dit alles rust, laat zich weerleggen. Dat is geen formaliteit: zij bepaalt of de hier beschreven schaal ook buiten deze twee profielen bruikbaar is.

Stel dat van honderd lopers van sterk uiteenlopend niveau dezelfde metingen worden verzameld. Hun critical speed loopt dan bijvoorbeeld van twaalf tot twintig km/u — een aanzienlijk verschil, en dat is te verwachten, want zij verschillen sterk in niveau. De vraag is wat de ratio’s dan laten zien.

Klopt de aanname, dan liggen die ratio’s dicht bij elkaar. SUS zou zich dan bij vrijwel iedereen in een smalle band bevinden, ongeacht of iemand twaalf of twintig km/u haalt, net zoals bij de twee wereldprofielen in dit artikel het geval is.

Klopt zij niet, dan spreiden de ratio’s even sterk als de snelheden zelf: SUS zou dan bij de langzaamste lopers stelselmatig anders uitvallen dan bij de snelste. In dat geval meet de ratio het niveau mee en beschrijft zij niet louter de architectuur — en dan vervalt de grond onder een schaal die voor iedereen dezelfde zou zijn.

Deze toets vergt geen nieuwe onderzoeksopzet. Zij volgt uit de metingen die bij regelmatig testen vanzelf ontstaan, en zij wordt scherper naarmate er meer bijkomen. De uitkomst wordt gepubliceerd ongeacht welke kant zij op valt; zonder die toezegging is een voorspelling alleen op papier toetsbaar.

Bronnen

1. Anderson, M., Sabapathy, S., Arnold, B., Bellenger, C., Kolodziej, F., & Bellinger, P. (2026). The measurement and application of critical speed and D′ in running: A scoping review. Sports Medicine, 56(7), 1637–1674. doi.org/10.1007/s40279-026-02410-x
2. Lipková, L., Struhár, I., Krajňák, J., Puda, D., & Kumstát, M. (2025). Field-based tests for determining critical speed among runners and its practical application: A systematic review. Frontiers in Sports and Active Living, 7, 1520914. doi.org/10.3389/fspor.2025.1520914
3. Sandbakk, Ø., Solli, G. S., & Holmberg, H.-C. (2018). Sex differences in world-record performance: The influence of sport discipline and competition duration. International Journal of Sports Physiology and Performance, 13(1), 2–8. doi.org/10.1123/ijspp.2017-0196
4. Štuhec, S., Planjšek, P., Čoh, M., & Mackala, K. (2023). Multicomponent velocity measurement for linear sprinting: Usain Bolt’s 100 m world-record analysis. Bioengineering, 10(11), 1254. doi.org/10.3390/bioengineering10111254
5. Thron, M., Düking, P., Ruf, L., Härtel, S., Woll, A., & Altmann, S. (2024). Assessing anaerobic speed reserve: A systematic review on the validity and reliability of methods to determine maximal aerobic speed and maximal sprinting speed in running-based sports. PLOS ONE, 19(1), e0296866. doi.org/10.1371/journal.pone.0296866
6. World Athletics. (2026). World records. Geraadpleegd op 6 augustus 2026. worldathletics.org/records/by-category/world-records

Beschikbaarheid

De P.A.C.E.-profiler berekent dezelfde vier grootheden en drie verhoudingen uit veldtesten, zonder laboratorium of bloedafname, en plaatst de uitkomst op de in dit artikel beschreven schaal. Een eerste versie staat kosteloos online.

Naar de P.A.C.E.-profiler →